Vorige
zomer vergelijken
Stop met jezelf te vergelijken met anderen
Karolien Koolhof •
De zomer is het seizoen van de perfecte plaatjes. Je scrolt door je telefoon en ziet de een na de ander: verre reizen en stralende gezinnen op het strand, spontane borrels in de zon. En zonder dat je het doorhebt, sluipt er een vraag naar binnen. Doe ik eigenlijk wel genoeg? Is mijn zomer wel bijzonder genoeg? Voor je het weet voelt je eigen rustige vakantie thuis als tekortschieten.
Jezelf vergelijken met anderen hoort bij hoe mensen in elkaar zitten. De psycholoog Leon Festinger beschreef in 1954 al dat we onszelf inschatten door ons met anderen te vergelijken, vooral wanneer we geen objectieve maatstaf hebben voor hoe we het doen. En hoe je zomer "hoort" te zijn, is precies zo'n vraag zonder objectief antwoord. Bij gebrek aan een meetlat pak je de mensen om je heen erbij.
Het probleem is de richting waarin we op sociale media kijken. Wat je in je feed ziet is een zorgvuldig samengestelde selectie van andermans hoogtepunten, en daardoor vergelijk je bijna altijd omhoog, met mensen die het op dat moment beter lijken te hebben dan jij. Dat soort opwaartse vergelijking kan af en toe motiveren, maar vaker levert het iets anders op: afgunst, of het gevoel achter te lopen. Je zet je eigen gewone dinsdag naast de vakantiefoto van iemand anders, en die vergelijking verlies je altijd.
Die vergelijking bijt bovendien harder wanneer je je eigenwaarde ophangt aan het gebied dat wordt vergeleken. Onderzoek van de psychologen Crocker en Wolfe liet zien dat ons gevoel van eigenwaarde meebeweegt met hoe goed we het doen op de terreinen waaraan we onze waarde hebben verbonden. Als een avontuurlijk, vol leven voor jou een belangrijk deel van je identiteit is, dan raakt een zomer die daar niet aan voldoet je dieper dan wanneer het je niet zoveel zegt.
Nuance helpt
Nu is het verleidelijk om te concluderen dat sociale media je zomer verpesten, maar zo simpel ligt het niet. Het onderzoek naar sociale media en welbevinden laat vooral kleine en sterk wisselende effecten zien, die per persoon en per situatie verschillen. Wat wél redelijk consistent naar voren komt, is dat passief scrollen, alleen kijken naar wat anderen doen, ongunstiger is dan actief gebruik waarbij je zelf contact hebt. Het is dus niet het medium op zich, maar de manier waarop je het gebruikt die het verschil maakt.
Dat geeft ook meteen een aanknopingspunt. Je hoeft je telefoon niet weg te gooien om uit de vergelijkingsval te blijven. Het helpt al om je bewust te zijn van wat er gebeurt terwijl je scrolt, en om te merken wanneer kijken overgaat in meten. Op het moment dat je jezelf betrapt op dat vergelijken, kun je jezelf eraan herinneren dat je een hoogtepunt van iemand anders naast je gewone dag legt.
Je eigen maat
Uiteindelijk is de beste tegenzet dat je terugkeert naar je eigen maatstaf. Stel jezelf de vraag hoe de zomer goed is voor jou. Een rustige zomer thuis, met tijd voor de dingen en mensen die je dierbaar zijn, kan precies genoeg zijn. Of dat zo is bepaal jij en geen enkele feed kan dat voor je invullen.
Over de auteur
- Karolien Koolhof is coach voor introverten en hoogbegaafden
- Auteur van het boek Introvert Leiderschap
- Contact