Vorige
perimenopause ADHD neurodivergentie
Chaos in je hoofd: is het de overgang of toch ADHD?
Karolien Koolhof •
Herken je dit? Je bent ergens in de veertig of vijftig en je herkent je eigen hoofd niet meer. Alles is luider, feller en drukker. Je loopt naar de keuken en bent halverwege de gang vergeten wat je wilde pakken. Het plannen van je werkweek, wat je altijd makkelijk afging, voelt ineens als een onmogelijke puzzel. Vaak roept iemand dan: "Je hebt vast een burn-out!" Maar er is iets anders dat heel vaak de boosdoener is: de jaren vóór de overgang (de perimenopauze). En de impact daarvan op je hersenen is enorm.
Er is veel verwarring over de klachten in deze levensfase. Het lijkt op stress, maar soms lijkt het ook net op ADHD. Soms krijgen vrouwen dan onterecht te horen dat ze ADHD hebben. Maar in andere gevallen komt ADHD nu juist voor het eerst écht naar buiten. Hoe werkt dat precies?
Hersenen
Om dit te snappen, moeten we even in de hersenen kijken. Het draait allemaal om het vrouwelijke hormoon oestrogeen. Dat is niet alleen belangrijk voor je menstruatie, maar het is ook onmisbaar voor je hersenen. Oestrogeen helpt je brein om dopamine aan te maken, het stofje dat zorgt voor rust in je hoofd. Het helpt je om je te concentreren en je emoties de baas te blijven. Het is eigenlijk een soort ingebouwde 'noise-cancelling' koptelefoon die onbelangrijke prikkels voor je wegfiltert.
In de jaren voor de overgang gaat je oestrogeen schommelen en uiteindelijk daalt het. Het logische gevolg? Je hersenen krijgen veel minder dopamine. De 'koptelefoon' gaat af. Hierdoor ontstaat de bekende 'hersenmist' en raak je veel sneller overprikkeld. Alles komt ineens keihard binnen.
Doordat je hersenen even zonder hun vaste brandstof zitten, zie je in de praktijk twee dingen gebeuren. De klachten van een oestrogeentekort (dingen vergeten, geen overzicht meer hebben en snel overprikkeld zijn) lijken heel erg op ADHD. Sommige vrouwen krijgen dan ineens een ADHD-label, terwijl hun hersenen eigenlijk alleen maar in de war zijn door de veranderende hormonen.
Maskeren
Er zijn ook vrouwen die wél hun hele leven al een ADHD-brein hebben. Vaak zijn dit hele slimme, creatieve vrouwen. Ze konden hun gebrek aan overzicht altijd goed verbergen ('maskeren'). Ze compenseerden alles op pure wilskracht. Oestrogeen gaf ze net dat beetje extra energie om dit vol te houden. Nu dat oestrogeen wegvalt, stort dat kaartenhuis in. Ze hebben geen energie meer over om te doen alsof. Voor hen is de overgang de druppel die hun verborgen ADHD eindelijk zichtbaar maakt.
Vooral voor vrouwen die van nature veel nadenken en sterk meevoelen (bijvoorbeeld als je introvert bent of hoogbegaafd) is dit extra zwaar. Jouw brein verwerkt prikkels van nature al veel dieper. Dat is een mooie eigenschap, maar je emmertje zit daardoor wel sneller vol. Als de bescherming van je hormonen dan ook nog wegvalt, stroomt dat emmertje continu over. Je hebt veel meer behoefte aan stilte en tijd voor jezelf.
Verlaag de lat
Of het nu de overgang is, verborgen ADHD, of een mix: de chaos in je hoofd is honderd procent echt. Je biologie verandert, maar je kunt er wel rekening mee houden. Dat begint simpelweg bij het verlagen van de lat en het stoppen met maskeren. Je hebt jarenlang meegedraaid op een heel hoog tempo en dat lukt nu even niet.
Geef op je werk en thuis eerlijk aan dat je hoofd sneller vol zit, zodat je de schaarse energie overhoudt voor wat echt belangrijk is. Om je hersenen actief te helpen ontprikkelen, is het inbouwen van dagelijkse 'brein-pauzes' essentieel. Zonder schermen of podcasts, maar gewoon even naar buiten staren of wandelen. Zeker snelle denkers hebben deze leegte hard nodig om alle informatie te verwerken.
Daarnaast kan het enorm helpen om een maand lang in een logboekje bij te houden wanneer de mist in je hoofd het dikst is en of dit samenhangt met je cyclus. Dit is waardevolle informatie voor een professional. Blijf er in ieder geval niet in je eentje mee rondlopen en neem geen genoegen met de opmerking dat 'het er nu eenmaal bij hoort'. Zoek begeleiding bij een arts of coach die écht begrijpt hoe zowel de overgang als een neurodivergent brein werken, zodat jij je brein de tijd en ruimte kunt geven die het nodig heeft.
Over de auteur
- Karolien Koolhof is coach voor introverten en hoogbegaafden
- Auteur van het boek Introvert Leiderschap
- Contact