Vorige
loopbaan re-integratie hoogbegaafdheid
Dat cv komt pas als de waarschuwingslampjes op je dashboard uit zijn
Karolien Koolhof •
"Ik wil gewoon zo snel mogelijk weten welk werk bij me past." Dit is iets wat ik ontzettend vaak hoor van de mensen in mijn praktijk. Ze zitten soms thuis en willen dolgraag weer meedoen. De druk vanuit de buitenwereld is groot en iedereen vraagt wanneer ze weer gaan opbouwen. Maar mijn eerste stap is toch altijd dat we dat cv en die vacatures nog even laten voor wat ze zijn.
Een zware sportwagen stuur je immers ook de snelweg niet op als de motor oververhit is, of als hij al maanden haperend stilstaat. Voordat we kunnen nadenken over een nieuwe baan, moet er eerst weer ruimte in je hoofd en je lijf komen. Waarom werken de standaard regeltjes hier niet? Er zitten vaak twee grote blokkades in de weg.
De oververhitte motor
Veel van mijn klanten hebben jarenlang in een omgeving gewerkt die totaal niet bij ze past. Denk aan een drukke kantoortuin vol lawaai, of een plek met ingewikkelde, ongeschreven kantoorregels.
De wetenschap noemt de schade die dit aanricht een verhoogde allostatische lading (McEwen, 1998). Je stress-systeem is door de continue overbelasting letterlijk uit balans geraakt. Kijken we hiernaar door de bril van de Polyvagaaltheorie (Porges, 2011), dan zien we dat je zenuwstelsel in de 'fight/flight' stand is blijven hangen. Of erger nog, dat het is uitgeschakeld uit zelfbescherming. Het stresshormoon giert door je lijf en je werkgeheugen hapert. Soms zie je het allemaal niet meer zitten.
Als we op dat moment samen naar vacatures gaan kijken, schiet je lichaam in paniek. Alles voelt als een berg waar je niet overheen komt. Elke vacature voelt als een nieuwe dreiging. We kunnen pas nadenken over de toekomst als die stress uit je lijf is.
Het stationaire draaien
Hier gaat het bij veel bedrijfsartsen en re-integratiebureaus mis. Zij zeggen vaak: "Neem rust en bouw daarna je uren langzaam op met simpel, licht werk."
Voor een snel, hoogbegaafd brein is dat een ramp. Neurowetenschapper Karl Friston legt met zijn Predictive Processing theorie (2010) uit dat ons brein een voorspellingsmachine is die data wil verwerken. Krijgt jouw slimme brein te weinig complexe problemen voorgeschoteld? Dan gaat het zelf 'ruis' maken. Je gaat urenlang piekeren en je druk maken over piepkleine details.
Dat voelt als enorme stress, maar eigenlijk is het extreme verveling (een bore-out). De psycholoog Kazimierz Dąbrowski zag dit al veel eerder in zijn Theorie van Positieve Desintegratie. Hij begreep dat de intense onrust bij hoogbegaafden vaak simpelweg een hele sterke motor is die de verkeerde brandstof krijgt.
Wat dan wel?
Alleen maar uitrusten op de bank werkt niet. Volgens het Latent Deprivation Model (Jahoda, 1982) hebben we immers intellectuele uitdaging en werk nodig om structuur en zingeving te voelen. Zonder dat verveelt je brein zich kapot. Maar direct weer solliciteren werkt ook niet, want dan trekt je overprikkelde lijf het niet. We pakken het daarom anders aan. We halen de druk van 'moeten solliciteren' er helemaal af. Vervolgens doen we twee dingen tegelijk.
We zoeken ten eerste uit wat jou zoveel stress geeft en halen dat weg. We zorgen er letterlijk voor dat de onrust uit je lijf verdwijnt. Tegelijkertijd geven we je snelle brein wél weer iets te doen. In plaats van met standaard taken, doen we dat met dingen die jij fantastisch interessant vindt. We bedenken toffe toekomstplannen of duiken in een hobby. We laten de motor weer lekker op toeren komen, maar dan op een lege weg zónder deadlines. We zorgen er dus voor dat je lijf tot rust komt, terwijl je brein weer plezier krijgt in nadenken.
Ben jij vastgelopen in je werk? Merk je dat het standaard advies van 'langzaam opbouwen met licht werk' je eigenlijk alleen maar meer gespannen maakt? Laten we dan eerst zorgen dat jouw motor weer soepel loopt. Zodra de rode lampjes op je dashboard uit zijn, vinden we de weg naar een leuke baan eigenlijk bijna vanzelf.
Over de auteur
- Karolien Koolhof is coach voor introverten en hoogbegaafden
- Auteur van het boek Introvert Leiderschap
- Contact