Vorige
vakantie rust
Echt uitrusten is moeilijker dan het lijkt
Karolien Koolhof •
Je hebt eindelijk vrij. De out-of-office staat aan en voor je ligt een week zonder verplichtingen. Maar dan merk je na een paar dagen dat je toch nog steeds gespannen bent. Je denkt aan een mail die je had moeten sturen of je betrapt jezelf erop dat je alvast vooruitdenkt over wat er na de vakantie op je wacht. Vrij zijn blijkt niet hetzelfde als uitrusten.
Dat verschil is precies wat arbeidspsychologen de afgelopen decennia hebben onderzocht. De Duitse onderzoeker Sabine Sonnentag en haar collega's lieten zien dat herstel van werk niet zozeer afhangt van hoeveel vrije tijd je hebt, maar van iets wat ze psychologische onthechting noemen: het vermogen om je mentaal los te maken van je werk, om er in je hoofd echt even niet meer te zijn. Al eerder was gebleken dat het niet de rust zelf is die je oplaadt, maar juist die mentale afstand. Je kunt een week op een strand liggen en toch nauwelijks herstellen als je hoofd de hele tijd op kantoor blijft.
Onthechten is niet gemakkelijk. Zeker als je een druk of betrokken hoofd hebt, gaat je werk niet uit zodra je de deur achter je dichttrekt. Je blijft problemen oplossen die niemand je meer heeft gevraagd op te lossen. Je denkt door over een project omdat het je oprecht bezighoudt, niet omdat het moet. Dat maakt het lastig, want het voelt niet als werk. Het voelt als jezelf.
Sonnentag en haar collega Charlotte Fritz beschreven vier manieren waarop mensen herstellen en onthechting bleek daarvan de belangrijkste en meest onderzochte. Wie er slecht in slaagt om mentaal los te komen, houdt een hoge behoefte aan herstel en raakt eerder uitgeput. Belangrijk dus om je aandacht ergens anders naartoe te brengen.
Vaardigheid
Het goede nieuws is dat onthechting iets is wat je kunt oefenen. Het helpt om je aandacht bewust ergens aan te geven. Ga iets doen dat genoeg van je vraagt om je erin te verliezen. Voor de een is dat een lange wandeling, voor de ander koken of tuinieren. Wat het precies is, doet er minder toe dan of het je aandacht echt opeist.
Het helpt ook om de grens scherper te trekken dan je geneigd bent. Eén blik op je werkmail tijdens de vakantie lijkt onschuldig, maar het haalt je hoofd meteen terug naar de plek waar je juist even weg wilde zijn. Onthechting werkt het best als je jezelf de kans geeft om er volledig uit te stappen, al is dat maar voor een paar dagen.
Meer dan niets doen
Je kunt een lege agenda hebben en toch geen moment ontspannen zijn en je kunt een drukke dag hebben en je aan het eind toch hersteld voelen, omdat je hoofd ergens anders was. De vraag is niet hoeveel je stilzit, maar of je erin slaagt je werk even echt achter je te laten.
Dat lukt niet vanzelf en zeker niet als je van nature veel in je hoofd zit. Maar het is te leren. Uitrusten is niet hetzelfde als je agenda leegmaken. Pas als je hoofd echt even ergens anders is, doet vrije tijd wat het hoort te doen.
Over de auteur
- Karolien Koolhof is coach voor introverten en hoogbegaafden
- Auteur van het boek Introvert Leiderschap
- Contact